İçeriğe geç

“Güvenli Değilse Yeşil Değildir”: Halkların İklim Zirvesi’ndeydik

Etkinlik · 18 Kasım 2026

Kurye Hakları Derneği, Antalya’daki TUED Bölgelerarası Toplantısı’nın ardından Halkların İklim Zirvesi’ni (HİZ) de emek ekseninde takip etti. Sendikaların Ortak Tutum Belgesi’nin açıklandığı oturumdan stant ziyaretlerine kadar, kuryelerin aşırı hava koşullarındaki çalışma gerçekliğini ve taleplerini de dile getirme fırsatı bulduk.

COP31’e paralel olarak düzenlenen Halkların İklim Zirvesi, 14 Kasım’daki “Yaşamı Savunuyoruz” yürüyüşüyle başladı. Zirvenin panel ve atölyeleri 15–18 Kasım’da Kepez’deki Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde sürdü. Yürüyüşü TUED’in uluslararası sendika kortejinde tamamlayan derneğimiz, ertesi gün zirvenin emek eksenli oturumlarına odaklandı.

“İşçiler yoksa, geçiş yoktur”: Sendikaların Ortak Tutum Belgesi

15 Kasım’da takip ettiğimiz ilk oturum, Dev Yapı-İş, Tümka-İş ve DİSK Basın-İş’in “Emek Eksenli Bir Adil Geçiş İçin Ortak Tutum Belgesi”ni kamuoyuyla paylaştığı oturumdu. İnşaat, kâğıt-selüloz ve basın-matbaacılık işkollarında örgütlü üç sendika, yeşil ve dijital dönüşümün maliyetinin işçilere yıkılmasına karşı ortak bir tutum ortaya koydu.

Belgeye göre adil geçiş teknik bir uyum süreci değil, bölüşümsel ve siyasal bir süreç. Asıl soru, dönüşümün maliyetini kimin üstleneceği ve süreci kimin yöneteceği. Belgede öne çıkan talepler:

  • Sendikaların adil geçiş kararlarında asli taraf olması
  • Yeni yeşil işlerin taşeron, kayıt dışı ve sendikasız kurgulanmasına, yani “yeşil güvencesizliğe” son verilmesi
  • Artan sıcaklıklar ve iklim kaynaklı afetlerin yarattığı yeni işçi sağlığı ve iş güvenliği risklerinin bağlayıcı standartlara dönüştürülmesi
  • Toplumsal cinsiyet eşitliğinin ve savaşın yarattığı yıkımın geçiş politikalarının merkezine alınması
  • İstihdam biçimine, iş kazası riskine ve güvencesizliğe göre ayrıştırılmış emek verisi toplanması

Bu talepler kuryelerin gündemiyle birebir örtüşüyor. Aşırı sıcakta, sağanakta ve fırtınada trafikte çalışan, çoğu zaman “bağımsız” ya da esnaf kurye adı altında güvencesiz istihdam edilen kuryeler, belgenin tarif ettiği “yeşil güvencesizliğin” bugünkü yüzü. Belgenin kapanışındaki söz de bizim taleplerimizi özetliyor: “Güvenli değilse, yeşil değildir. Güvenceli değilse, adil değildir.”

Oturumun ardından düzenleyici sendikalardan DİSK Basın-İş ile görüştük. Önümüzdeki süreçte ortak çalışma imkanları üzerine istişarede bulunduk.

İklim Krizi ve Kapitalist Üretim Biçimi

Günün ikinci durak noktası “İklim Krizi ve Kapitalist Üretim Biçimi” oturumuydu. Oturum, iklim krizini bireysel tüketim tercihlerine indirgeyen yaklaşımların ötesine geçerek krizin kâr odaklı üretim ilişkileriyle bağını tartışmaya açtı.

Bu tartışma, TUED toplantısında dile getirilen “kâr şirkete, bedel işçiye” tespitinin devamı niteliğindeydi. Platform ekonomisinde de aynı mantık işliyor: Motosikletin, yakıtın, bakımın ve kazanın bedeli kuryeye, kâr platforma kalıyor.

Stantlarda ve koridorlarda: Kuryelerin aşırı hava koşullarındaki gerçekliği

Oturumların yanı sıra zirvedeki stantları ziyaret ettik. İklim aktivistlerine kulak verirken ayrıca açık havada çalışan işçilerin ve kuryelerin iklim krizi karşısındaki durumu üzerine sohbetler ettik.

İş sağlığı ve güvenliği alanında çalışan örgütlerin ve taşımacılık sendikalarının temsilcileriyle kuryelerin çalışma koşulları üzerine istişarelerde bulunduk. Bu görüşmelerde kuryelerin aşırı sıcakta, sağanakta, fırtınada ve lodosta çalışma zorunluluğunu ve bu koşullara dair taleplerini paylaştık:

  • Aşırı hava koşullarında çalışmayı durdurma hakkı ve bu sürede gelir kaybının karşılanması
  • Kuryelerin aşırı hava koşullarında dinlenebileceği, sığınabileceği alanlar
  • Platformların hava koşullarına göre teslimat sürelerini ve performans ölçütlerini esnetme yükümlülüğü
  • Moto kuryelik işinin çok tehlikeli işler sınıfına alınması ve iklim kaynaklı risklerin iş sağlığı ve güvenliği mevzuatında tanınması

TUED toplantısından zirvenin sonuna kadar iklim krizi, iklim adaleti ve emek dünyası bağlamında çok sayıda görüşme gerçekleştirdik.

Sonuç Bildirgesi: “Hem nefes hem ekmek”

Halkların İklim Zirvesi, 18 Kasım’da “Yaşamı Savunmak, Dünyayı Yeniden Kurmak” başlıklı sonuç bildirgesiyle tamamlandı. Bildirge; fosil yakıtlardan adil ve bağlayıcı bir çıkışı, enerjinin, suyun, gıdanın ve bakımın kamusal hak olarak güvenceye alınmasını, savaş bütçelerinin iklim adaletine aktarılmasını ve Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkını savunuyor.

Bildirgenin “Hem nefes hem ekmek” bölümü, kuryelerin taleplerine doğrudan karşılık geliyor. İşçilerin aşırı sıcaklarda, sellerde ve yangınlarda işlerini kaybetmemek için yaşamlarını tehlikeye atmaya zorlanamayacağı vurgulanıyor. Tehlikeli iklim koşullarında ücret kaybına uğramadan çalışmayı durdurma hakkı tanınması talep ediliyor. Bildirge ayrıca adil geçişin ulaşımı da kapsaması gerektiğini ve işçilerin dönüşümün karar verici öznesi olarak tanınması gerektiğini belirtiyor.

İklim mücadelesinde emek örgütleriyle daha güçlü bir iş birliği

Antalya’daki bir haftalık sürecin en önemli kazanımı, iklim krizine karşı mücadele eden emek örgütleriyle kurduğumuz bağlar oldu. Görüştüğümüz sendika ve örgütlerle, önümüzdeki dönemde bu alanda iş birliğini geliştirme konusunda ortak bir anlayışta buluştuk.

Kuryeler iklim krizinin sahadaki işçileri. Aşırı hava koşullarının kuryeler üzerindeki etkisini belgelemeye, kuryelerin taleplerini iklim adaleti tartışmalarına taşımaya ve emek örgütleriyle ortak mücadeleyi büyütmeye devam edeceğiz.

İşçiler yoksa geçiş yoktur. Kuryeler yoksa, iklim adaleti eksik kalır.