İklim Krizine Karşı Kamusal Yol: Kurye Hakları Derneği TUED Toplantısındaydı

Kurye Hakları Derneği, COP31 iklim zirvesiyle eş zamanlı olarak 12–14 Kasım 2026’da Antalya’da yapılan Enerji Demokrasisi için Sendikalar (TUED) 3. Bölgelerarası Toplantısı’na katıldı. Toplantının ardından 14 Kasım’da “Yaşamı Savunuyoruz” yürüyüşünde TUED’in uluslararası sendika korteji içinde yürüdük.
“İklimde Kırılma Noktası: Özel Kârdan Kamusal Yola” başlıklı buluşmaya Güney Kore’den Kolombiya’ya, Bangladeş’ten Avustralya’ya dünyanın dört bir yanından 150’ye yakın sendikacı ve emek hareketi aktivisti katıldı. Toplantıda sanayi politikaları, fosil yakıt bağımlılığı, enerjinin özelleştirilmesi ve bölgeler arası eşitsizlikler üzerinden, neoliberal iklim politikalarına karşı sendikal bir kamusal yolun nasıl inşa edileceği tartışıldı. Oturumlar boyunca savaşların yarattığı ekolojik yıkım ve Filistin’deki soykırım da sıkça vurgulandı.
Derneğimiz, başkan ve başkan yardımcısından oluşan heyetiyle toplantının tüm oturumlarını yakından takip etti. Bu vesileyle dünyanın farklı yerlerinden pek çok sendikacıyla tanıştık. Oturum aralarındaki sohbetlerde hem derneğimizi ve kuryelerin mücadelesini tanıtma hem de farklı ülkelerdeki işçi mücadelelerini ve iklim krizine karşı deneyimleri yakından tanıma fırsatı bulduk.
Trafikte aşırı sıcakta, sağanakta, fırtınada ve lodosta çalışan kuryeler, iklim krizinin en doğrudan etkilediği işçiler arasında. Bu nedenle iklim politikalarının kimin için ve kimin eliyle şekillendiği sorusu, kuryelerin de sorusu.

TUED nedir, neden Antalya?
Enerji Demokrasisi için Sendikalar (TUED), enerjide kamusal bir dönüşümü savunan küresel bir sendika ağı. Ağda bugün 48 ülke ve bölgeden işçileri temsil eden 120 sendika kuruluşu yer alıyor. Bunların arasında eğitim, gıda, ulaşım ve kamu hizmetleri alanlarında 4 küresel sendika federasyonu, 3 bölgesel örgüt ve 16 ulusal konfederasyon bulunuyor. Ağı ayrıca 12 politika, akademi ve savunuculuk örgütü destekliyor.
Antalya toplantısı, COP31 ile aynı günlere ve Halkların İklim Zirvesi’nin hemen öncesine denk gelecek şekilde planlandı. Amaç, neoliberal iklim politikasına karşı sendikaların “kamusal yol” alternatifini birlikte güçlendirmekti. Türkiye’den DİSK’e bağlı sendikaların yanı sıra Tarım Orkam-Sen, Liman-İş, Tez-Koop-İş, İmece Ev İşçileri Sendikası gibi çok sayıda örgüt toplantının ortak düzenleyicileri arasındaydı.
TUED’in çerçevesi şu tespite dayanıyor:
- 1990’lardan bu yana iklim politikası, düşük karbonlu geçişe özel yatırımcıların önderlik edeceği varsayımıyla şekillendi. Bu “önce kâr” yaklaşımı çöküyor.
- Paris Anlaşması’ndan on yılı aşkın süre sonra küresel sera gazı emisyonları tarihin en yüksek seviyesinde. Hedefler tutmuyor, özellikle Küresel Güney’de yatırım yetersiz.
- “Yeşil” adı verilen birçok politika, finans eliti lehine bir “yeşil yapısal uyum” gündemi dayattı. Bedelini yükselen enerji ve yakıt maliyetleriyle işçiler ödüyor.
Kamusal yol, enerjinin ve hayati sektörlerin kamu mülkiyetine, kamu finansmanına ve ticari olmayan uluslararası iş birliğine dayanan bir yaklaşım. TUED’e göre bu, bitmiş bir program değil. Araştırma, tartışma ve işçi mücadeleleri içinde gelişen bir çerçeve.

Oturumlardan öne çıkanlar
Oturumların ortak tespiti netti: Enerjinin özelleştirilmesi şirket kârlarını korurken savaşların, borçluluğun ve neoliberal politikaların bedeli işçilere ve halklara ödetiliyor.
Bölge temsilcileri kendi deneyimlerini aktardı. Kolombiya’dan SINTRAISAGEN’den Jhon Jairo, sendikaların 1990’dan bu yana özelleştirmelere karşı mücadele ettiğini anlattı. UGTT’den Elyes Ben Ammar, Gazze, Suriye ve Irak’taki savaşların bölgede elektrik krizini derinleştirdiğine dikkat çekti. Oturumda, özel şirketlerin kâr görmediği yere yatırım yapmadığı ve kamusal enerjiye erişimin bir insan hakkı olduğu vurgulandı.
TUED Latin Amerika ve Karayipler Koordinatörü Lala Peñaranda, kamusal yolun ön koşulunun kamu mülkiyeti ve kamusal denetim olduğunu söyledi. Mücadelenin enerjinin kendisi için değil, eğitime, sağlığa ve kültüre erişim için verildiğini belirtti.
TUED Koordinatörü Sean Sweeney, fosil yakıt kullanımının ve emisyonların her yıl yeni rekor kırdığını, özel yatırımcıya bağımlılığın iklim yatırımlarını tıkadığını söyledi. IndustriALL’dan Tendai Makanza, COP zirvelerinde işçi haklarının neredeyse hiç tartışılmadığını hatırlattı.
TUED Araştırma Sorumlusu Brian Kamanzi, fosil ya da yeşil ayrımı olmaksızın mevcut sistemin kaynakları toplumun alt kesimlerinden sermayeye aktardığını savundu. Trinidad ve Tobago’dan OWTU’dan Ozzie Warwick konuşmasını “Enerji kamu yararınadır” sözüyle bitirdi. Bangladeş’ten Mozibor Rahman ise “Enerji sorunu aynı zamanda bir sınıf sorunudur” dedi.
Oturumların ortak talepleri kamu mülkiyeti ve denetimi, kamusal yatırım, kademeli vergilendirme ve işçilerin planlama ve yönetime katılımı oldu.
Bu tartışmalar kuryelerin gündemiyle doğrudan kesişiyor. “Kâr şirkete, bedel işçiye” mantığı, platform şirketlerinin kuryelere dayattığı çalışma düzeninin de özü. Akaryakıt ve enerji fiyatlarındaki her artış, motosikletin, yakıtın ve bakımın masrafını kendisi karşılayan kuryenin cebinden çıkıyor.

“COP31’e karşı yaşamı savunuyoruz”: TUED kortejinde kuryeler
Toplantının kapanışında TUED heyetiyle birlikte yürüyüşe geçtik. Halkların İklim Zirvesi, 14 Kasım Küresel Eylem Günü’nde Antalya Emek ve Demokrasi Güçleri’nin öncülüğünde “Yaşamı Savunuyoruz” mitingi ve yürüyüşüyle başladı. Aydın Kanza Parkı’nda toplanan binlerce kişi, sağanak yağışa rağmen “COP31’e karşı yaşamı savunuyoruz” pankartı arkasında Cumhuriyet Meydanı’na yürüdü.
Kurye Hakları Derneği olarak TUED çatısı altındaki uluslararası sendika kortejinde TEHİS ve MİD ile birlikte yürüdük. Farklı ülkelerden sendikacılarla omuz omuza yürüyerek kuryelerin sesini işçi örgütlerinin iklim adaleti talebine taşıdık. Aşırı sıcakta, sağanakta ve fırtınada trafikte çalışmak zorunda kalan kuryeler, iklim krizinin en ön saftaki işçileri. O gün de yağmurun altında yürüyen kortejde bu gerçeklik bir kez daha görünür oldu.
Yürüyüşte en önde ekoloji örgütleri, arkasında sendikalar ile emek ve demokrasi örgütleri yer aldı. HABAŞ’ta ve İliç’te hayatını kaybeden işçiler anıldı, Filistin’e destek mesajları verildi.
Cumhuriyet Meydanı’nda okunan ortak basın açıklamasında “İklim krizi sınıfsaldır” vurgusu öne çıktı. Açıklamaya göre şirket sahipleri klimalı ofislere çekilirken inşaat ve yol işçileri sıcağın altında çalışmak zorunda. Sorunun yalnızca fosil sermayenin yerine yeşil sermayeyi koymak olmadığı, enerji sistemlerinin kimin için dönüştürüldüğü olduğu belirtildi. İklim adaletinin sermayenin lütfuyla değil, halkların mücadelesiyle kazanılacağı vurgulandı.

Sırada Halkların İklim Zirvesi var
Antalya’daki temaslarımız TUED toplantısıyla bitmedi. Derneğimiz, 15–18 Kasım’da Kepez’deki Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde süren Halkların İklim Zirvesi‘nin panel ve atölyelerini de takip ediyor. Zirveden izlenimlerimizi ve kuryeler açısından öne çıkan başlıkları ayrı bir haberle paylaşacağız.
Kuryeler iklim krizinin sahadaki işçileri. İklim adaletinin konuşulduğu her yerde kuryelerin sesini duyurmaya devam edeceğiz.
Kaynaklar: TUED Antalya Bölgelerarası Toplantısı programı ve duyuru metni; ETHA’da yayımlanan Pınar Gayıp imzalı haber; derneğimizin kendi gözlemleri.